Mimarî Şaheserler

Fogão a lenha ecológico Ecofogão, pioneiro no Brasil desde 2003. Sem fumaça no ambiente, gasta pouca lenha. Fogao a lenha com e sem forno, opção serpentina

Supa Blender is Australia's Most Favourite Portable Blender | USB Rechargeable with Powerful Motor & Six Blades Can Crush Ice, Nuts and More | Buy Now and Get Free Shipping Australia Wide | After Pay Available

Stack As Many As Needed 9 Compartments All Adjust Organizes All Paper Doubles As A Bookcase Rugged Construction.

About this item Premium quality - made of 0.2"(5mm) thick A grade cast acrylic, all the sides are polished and corners are rounded Save space & eliminate clutter - file holder dimensions are 9x6.5x6.5 inches, each compartment is 2 inches, 3 section helps organize office documents orderly, save lots of space on the desk Silicone non-slip feet - each file sorter provided 4pcs non-slip feet on the bottom, keep it from slipping and scratching on the desktop Vertical opening design - using the desk file sorter, you can clearly see what's in place and easy to pick up Multi-purpose - acrylic desk organizer sorts files, mails, letters, documents, envelopes in office or school; holds magazines, books, recipe at home; organize eyeshadow, make palette in bedroom or bathroom

Taurus, the steadfast Earth sign of the zodiac, brings with it qualities of stability, sensuality, and an innate love for comfort and luxury. Known for their grounded nature, Taureans appreciate envir

Find TV Trays at Wayfair. Enjoy Free Shipping & browse our great selection of Coffee Tables & Accent Tables, Console & Sofa Tables and more!

In case you haven't checked out Archinect's Pinterest boards in a while, we have compiled ten recently pinned images from outstanding projects on various Archinect Firm and People profiles. (Tip: use the handy FOLLOW feature to easily keep up-to-date with all your favorite Archinect profiles!)...

Mimar Sinan 16. yüzyıl Osmanlı başmimarı ve inşaat mühendisiMimar Sinan, 16. yüzyıl Osmanlı İmparatorluğu’nun en büyük mimarı ve mühendislerinden biridir. Ka...

Becomrock Desk Organizers and Accessories, Office Supplies Desktop/ File Organizer with Sliding Drawer, Dual Tray and 5 Upright Section, Folder Holder for Desk (Rose Gold)

Find Drafting Tables at Wayfair. Enjoy Free Shipping & browse our great selection of School Tables, Computer & Utility Tables, Folding Tables and more!

… с "живым" товаром на невольничьем рынке. Art by Marek Szyszko.

Portland Footbridge by Matt Wiebe - If you want to see more beautiful backgrounds, click on the link - OGQ Backgrounds HD

Yeni (Neo)  Plastisizm Mondrian’a Gombrich “Sanatın Öyküsü”nde “Deneysel Sanat” bölümünde yer vermiş. “Biçimsel sorunlara karşı gittikçe büyüyen ilginin, Kandinsky'nin Almanya'da başlattığı "soyut sanat" alanındaki deneylerin yeni bir biçimde ele alınışına yol açması hemen hemen kaçınılmazdı. Bu kuramların İfadecilikten doğduğunu ve müzik gibi "salt ifade" olmayı amaçlayan bir tür resime yöneldiklerini görmüştük.  Kübizmci ressamların yapı üzerine araştırmalarının etkisi altında, Paris'te, Rusya'da; peşinden de hemen Hollanda'da bazı ressamlar, resmin mimarî gibi bir kurgu olduğu öncülünden yola çıkarak, benzer deneylere giriştiler.  Hollandalı Piet Mondrian (1872-1944) tablolarını, en basit öğelerle kurmak istiyordu: Doğrular ve salt renklerle Açık-seçiklik ve özdenetimin, doğa yasalarının nesnelliğini bir anlamda yansıtabileceği bir sanat özlüyordu. Çünkü Mondrian da Kandinsky ve Klee gibi bir gizemciydi. Resimlerinin, duyusal görüntünün hep değişen biçimlerinin ötesinde, şeylerin kalıcı gerçekliğini ortaya koymasını istiyordu.  Bu görüşe ilişkin ne düşünürsek düşünelim, ama her şey "yerli yerinde" oluncaya dek biçimleri ve tonları uyuma vardırma gibi karmaşık bir soruna kendirii sonuna dek adayan bir sanatçının kafa yapısını düşlemlemek öyle zor bir şey değil. Belki bir Meryem tablosu karşısında, geçmişin bir sanatçısı, yalnızca iki kareden oluşan bir tablo karşısında modern bir sanatçı kadar tasa çekmemiştir. Çünkü Meryem'i yapan ressam ne elde etmek istediğini biliyordu, ona kılavuz olacak bir gelenek vardı, olanak içindeki seçmelerinin sayısı sınırlıydı. Modern ressam, o iki tanecik karesiyle daha az imrenilecek bir durumdadır. Bu kareleri tuval üzerinde oynatabilir; nerede ve ne zaman duracağını hiç bilmeden, sonsuz sayıda olanaklar deneyebilir. Onun ilgilerini paylaşmasak bile, salt bu nedenle, göğüslediği çabaları alaya almamız doğru değildir.  Mondrian ve onun tarzını kendine çıkış yolu seçenler “Modern Sanatın Öyküsü”nde “izm” leri ile yer alıyorlar:Neo Plastisizm Norbert Lyontan ile devam edelim. “Geometrik biçimlerin dünyayı algılamada bir araç olarak kullanılmasını Malevich te görmüştük. Onun ilk olgun ürünü, beyaz bir kare içine yerleştirilmiş ve onun yaklaşık yarı alanını örten siyah bir kareyi gösteren resmiydi. Bir imgeden çok bir işareti andıran bu kare, kesinlikle görünebilir herhangi bir nesnenin soyutlaması değildi. Bununla birlikte başka bazı resimlerini Aralık 1915 ile Ocak 1916 arasında St. Petersburg'da sergiledi. Sergideki en yalın ve en çarpıcı resim buydu. Malevich daha sonra yaptığı resimlerde kullandığı öğeleri ve renkleri artırdı ve ilk resmin durağan kesinliğinden uzaklaşarak, daha akıcı ve uzay duygusu daha belirgin bir resim. anlayışına yöneldi. Karşıt renkler ve değişik boyutta üst üste gelen öğeler, beyaz bir zemin üzerinde aydınlık ve sınırsız bir uzayda yüzüyormuş izlenimini verirler.  Bu resimler de, Mondrian'ın `Neo-plasticist' yapıtları gibi, başlangıçta çerçevesiz olarak sergilenecekti. Mondrian'ın resimleri düz olarak duvara tutturulacak, Malevich'inkiler ise geleneksel biçimde asılacaktı. Mondrian resimlerindeki uzayla, duvardaki uzayın özdeş olduğunu, Malevich ise başka bir yerdeki sınırsız uzayı, o çevreyle ilşkisi olmayan kozmik bir uzayı yansıttığını belirtmek istiyordu.  Mondrian 1920-1'de `Neo-Plasticisme' adını verdiği anlayışla yaptığı ve son derecede sınırlı olan resim dilini değiştirmeden, 1940'lara kadar sürdürdüğü yapıtlarının iki değişik öğesinden bir birleşim elde etti. Mondrian 1925'e kadar Doesburg ile birlikte 1917'de De Stijl (üslup) adıyla kurdukları ressam ve tasarımcılar birliğinin önde gelen üyelerinden biri oldu.

Eski Yunan Sanatı M.Ö.XII -M.Ö.VIII. yüzyıllar arasında "Yunan Ortaçağı" olarak adlandırılabilecek bir kargaşa dönemi yaşandı. M.Ö. 1150'ye doğru Mykenai yağmalandı ve Dorlar’ın istilası sırasında boyunduruk altına girdi. Orta Yunanistan (Aiolisliler ve İonialılar) ve Peloponnesos (Akalar) halkları, istilacılardan kaçarak, adalara ve Anadolu kıyılarına yerleştiler. Daha sonra Dorlar da bunları izledi. Böylece Anadolu kıyılarında Aiolis, İonia ve Dorîs kuruldu. Yunan halkı, istilalardan sonra, Akalarla Dorlar’ın karışmasından ortaya çıktı. Ağırbaşlılıktan taşkınlığa Geometrik dönemin anıtsallık duygusunun ve anlatım kesinliğinin yerini doğu etkisinde kalan dönemin imgeler cümbüşü alır. Geometrik olarak nitelenen üslubun etkisi altında, kırmızımtırak ya da siyah renkli yalın süslemen bazı motifler grimsi ya da bej renkteki fonda giderek belirginleştiler. Karanlık çağların sonunda Yunan dünyasında gerçek bir sanat rönesansı yaşanır:  geometrik üslup özellikle pişmiş toprak kapların süslemesinde yer almada, kil ve bronz eserlerde de görülür. Halka kulplu üçayaklı kazanlar dönemin anlayışını özetler. Vazolarda elle çizilmiş Mykenai motiflerinden pergelle çizilmiş geometrik motiflere geçişi simgeleyen örneklere rastlanır. X. yy in ağırbaşlılığından sonra, IX. ve VIII. yy’larda işlenmiş kompozisyonlara geçilir. VIII. yy aynı zamanda insan ve hayvan motiflerinin de süslemelere büyük ölçüde girdiği dönemdir. Mezarların üstüne yerleştirilen amforalar ve iki kulplu kazanlar üzerinde büyük cenaze sahneleri yer alır. Ancak M.Ö. 750 de en parlak noktasına ulaşan bu üslup, motiflerin aşırı tekrarı yüzünden çabuk yozlaşacak ve yerini daha doğal çizgili, canlı figürlere ve Doğu kaynaklı imgelere bırakacaktır. Sanatçılar tarafından durmadan yorumlanan bu doğu etkisi, bütün bir VII. yy’ a damgasını vurmuştur. Ticari ilişki ve alışverişler sayesinde seramik süslemeleri değişiklik geçirir ve her atölye kendine özgü bir Doğu esintisi yaratır.  Siyah figürü icat eden Korinthos bitki motifleriyle, süslemeleriyle, frizleri ve yürüyüş halindeki hayvan sürüleriyle ünlüdür. Atina yeni çığırlar açarak anıtlara ve anlatıdaki canlılığa ağırlık verir. Bazı kaynaklarda sözü edilen ağaç heykelciliği ortadan kalkmıştır. Daidalos üslubunun ağır bastığı küçük çapta bir heykel sanatının ürünü olan kireç taşından yapılmış heykeller uyumlu orantılarıyla insan şeklini canlandırırken, Mısır özelliklerinden de etkilenmiştir (yüz üçgenini çevreleyen yele gibi saçlar. Taştan veya tunçtan yapılan erkek tipi, arkaik kuros’un doğuşunu haber verir. Böylece geometrik çağın, kurallara sıkı sıkıya bağlı ağırbaşlılığının yerini Doğu etkisinden gelen taşkınlık alır.  Arkaik heykel sanatı iki akıma ayrılıyordu: Tahtadan ya da taştan yapılmış, ksoanon diye adlandırılan ilk dinsel heykeller (bütün heykel sanatının kaynaklandığı bu yapıtların yaratıcısının Girit'in ünlü labirentini yapan efsanevi mimar Daidalos olduğuna inanılır); Anadolu kıyılarında ve adalardaki yerleşim merkezlerinde yaygın olan (Sisam Herası, Louvre) Doğu plastik anlayışı etkisindeki heykeller. İnsan figürünün öne çıkışı. Deneme döneminden sonra, verimli bir arkaizm VII. yy'ınsonunda iyice yayılmaya başlar ve Med savaşlarına kadar sürer. « Sömürgeleştirme » süreciyle büyük ölçüde genişlemiş olan bu dünyaya bağlı bütün siteler her alanda kendini gösteren yaratıcı bir etkinlik içine girer: mimarî, taş ve tunç heykelciliği, seramik, kuyumculuk. Yasa koyucuların bilgeliği ile tiranların cüretinin sırayla topluma egemen olduğu, şiirin, felsefenin ve bilimin yeşermeye başladığı bir ortamda sanatsal üretim hızla çoğalır ve siteler her şeyin daha iyisini, daha güzelini yaratmak için birbiriyle yarışa girer. Yunanlılar temelde birliklerinin bilincinde olmakla birlikte (büyük panhellenik tapınaklar bunun açık bir göstergesidir), yaratıcı merkezlerdeki okul ve atölyeler bölgesel bir kökenin veya niteliklerin izlerini sürdürmekten de geri kalmaz. Bunlar, ister estetik ister teknik açıdan örnek aldığı modeli daima aşmak istemiştir. Bu tutkuyu heykellerin kaidelerinde veya vazoların yüzeyinde yer alan imzaların gururunda da okumak mümkündür. Yunan sanatı anonimliğe pek açık değildir. İ.Ö.VII. yy. sonlarındaki yoğun araştırma etkinlikleri ve güçlü yaratıcılık, geometrik çağın birliğini yıktı. Öte yandan, ticaret ilişkilerinin yaygınlaşmasıyla, Yunanistan'da bezeme sanatının uygulanabileceği çok çeşitli eşyalar da yaygınlaşmıştı: Gümüş eşya, takılar, fayanslar, kuyumculuk işleri el sanatlarında önemli gelişmelere yol açtı. Kuros ve kore tipleri varlıklarını korudular ve her iki üsluptan da etkilendiler. Alçak kabartmalar Dor üslubundaki tapmakların alınlıklarını, İon üslubundaki tapınakların da frizlerini süsledi. VI. yy'ın başında mimarî, özellikle sütun başlıklarında ortaya çıkan iki büyük « düzen »e ayrılır: ağırbaşlı ve sade olan Dor üslubu ve süslemelerin ağır bastığı ve gittikçe arttığı İon üslubu. İlkine daha çok Yunan ülkesinin orta bölgesinde, Peloponisos'ta ve Yunan ülkesinin batısında rastlanır. Diğeri doğu bölgesinde gelişmiştir. Uyum arayışı kendini orantı ilişkilerinde ve gitgide incelen optik düzeltmelerde gösterir. İç mekân yapının eksenindeki sütun sıralarının çiftleşmesiyle bir genişlik ve ferahlık kazanır ve heykel daha heybetli bir görünüm alır. Önceleri Doğu kökenli ejder motiflerinin istilasına uğrayan heykel süslemelerinde, insana ayrılan yer gitgide genişler. Din ve tanrıların insan biçiminde tasviri, insan şeklinin bu önlenemez yükselişini destekleyen etmenlerdir. Heykel sanatının başlıca figürleri kuros denilen ayakta ve çıplak erkek ile koredenilen dökümlü kumaşlara bürünmüş genç kadındır. Devasa boyutların moda olduğu bir dönemin ardından boylar yavaş yavaş doğal ölçülerine indirilmiştir. Bütün yöresel üsluplarda (İonia,Naksos, Faros ve Atina) bu heykellerin örneklerine rastlanır. Akropolis'te gün ışığına çıkarılan şaheserlerin de gösterdiği gibi, arkaik dönemin sonunda bu heykeller en ön planda yer almıştır. Seramik dalında, siyah figürü icat eden Korinthos'un üstünlüğü bir süre devam ettikten sonra, MÖ 550'den itibaren Eksekias gibi dâhi çömlekçiler sayesinde Atina ön plana geçer. M.Ö. 530'a doğru Atinalılar ressama çok daha çeşitli olanaklar tanıyan kırmızı figürü bulmuşlardır: MÖ VI. yy'ınsonlarında yaşamış olan Euphronios destan tonundaki büyük mitolojik sahneleriyle bu tarzın en parlak örneklerini verirken, diğerleri günlük yaşamı yansıtmakla yetinmişlerdir. Sonraki yüzyılın ilk yirmi yılı Pers tehdidi altında geçmiş ve sanatta kesin bir değişime sahne olmuştur. Bu yıllar klasikçiliğin doğuşunu müjdeler. Klasikçiliğin zirvesi: bir kuşağın ideali Genç erkek, atlet veya kadın heykellerinin hepsi de kendi dünyalarında dengenin ve ahengin izlerini taşır. İki kere Yunan ülkesine saldıran Pers orduları Hellenizme korkulu yıllar yaşattı. Ama Marathon ve Salamis savaşlarından zaferle çıkan Yunanlılar, özellikle Atina sayesinde, değerlerine de sahip çıktılar ve bunları daha da perçinlediler. Mimaride Olympia’daki Zeus Tapınağı, sade ve güçlü yapısıyla, arkaizm sonrasının arayışlarını sürdürmekten ileri gitmez. Ama Heykelcilik kesin bir değişime uğrar. M.Ö. 480 den 450 ye kadar süren “ciddi” ve “sert” üslup doğar. Kuros, kusursuz yakışıklıkta bir delikanlıya veya bir atlete dönüşür. Eski kuralların zorlayıcı etkisinden kurtulan, işlenmesi daha kolay olan tuncun kullanılmasından yararlanan heykelciler, heykellerinde kalçaları ortaya çıkarmasını, heykellerinin gerçek hareketi yansıtmasını öğrenirler. Arkaik üslubun tebessümü, yerini ciddi ve ağırbaşlı bir ifadeye bırakır. Atina’daki atölyelerden çıkan seramiklerin miktarı bol, ama kalitesi düşüktür. Konuların çoğu artık psikolojik bir içerikle de yüklüdür: Olympia Tapınağı’nın iki alınlığı buna iyi bir örnektir. Görünümlerde gerçekçilik eğilimi kendini hissettirir. M.Ö 450 yıllarına doğru, klasikçilik bu gelişmeyi geçici, olarak kesintiye uğratır. Eserlerin çoğu bu dönemde ideal güzelliğin damgasını taşır ve her alanda yaratılan eserlerin tümünde bu model ağır basar. Düşünceye bir duruluk ve akıl egemen olur. Atina’ya gelen Argos’lu bronzcu Polykleyitos’un yarattığı atlet dinamik denge ve biçimlerdeki uyum anatomik gerçeklere tıpatıp uyar. Ama bu kusursuz vücutlar; bu soylu ve sakin çehreler kişilikten yoksun ve bize ait olmayan bir dünyada yaşar gibidir. Bunlar insanın tanrı olduğu ideal güzellik evreninin varlıklarıdır. Atina da Perikles’in egemenliğine ve Phidias’ın  yaratıcılık yıllarına rastlayan dönemin simge anıtı, Akropolis’te Athena adına yükseltilen Parthenon’dur. Bu tapınak, bütün saçakları, frizleri, kabartmalarıyla ve Phidias’ın Athena Parthenos diye bilinen fildişi ve altın heykeliyle 15 yılda tamamlanmıştır (M.Ö. 447-432). Süslemelerinde geleneksel temalarla yeni konuları, ideal güzellikle o dönemin Atina’sına ait özellikleri birleştiren Parthenon, eski Yunan klasikçiliğinin temsil ettiği değerlerin bir toplamıdır. Yüzyılın son otuz yılında Peloponez savaşları durumu değiştirir. Atina’da İon üslubunun yayılması bu değişikliği simgeler. Yüzlere hüznün gölgesi düşer. Abartıya kaçacak kadar ince ince işlenen şeffaf dökümlü elbiseler, kadın bedeninin biçimini ortaya çıkarır. IV. yy’ın başında heykel alanında daha ağırbaşlı bir gerçekçilik kendini gösterir. Konular değişmiş, daha insancıl bir duyarlılığın etkisinde kalmıştır. İnsanlara gittikçe daha çok yaklaşan tanrılar artık daha yumuşak, daha duyarlı olmuştur. Kadını ilk defa soyan Praksiteles’in bedenleri. Skopas’ın tutkuyla yanıp tutuşan kaygılı çehreleri her ne kadar klasik formların çizgilerini yansıtmayı ve bir ölçüde dindarlık belirtilerini korumayı sürdürse de yeni bir mesajla yüklüdür.  Mimarlar da tapınakların dışında tiyatro gibi binalar yaparken artık insanı düşünmektedir. Seramik sanatı gerilerken büyük resim sanatı gelişir: edebi kaynaklarda (Büyük Plinius, Pausanias ve Samsatlı Lukianos) Parrhasios, Zeuksis ve Nikias gibi isimler sık sık geçer. Bunların insan duygularını ifadesi, renk ve perspektif denemeleri bu geçiş yüzyılındaki araştırmalarda önemli bir yer tutar. T.L.

Tapınaklarda plan ve mimari düzenlerin oluşması Önceleri kült ile ilgili işlemler için sınırlanmış bir alan içinde bir sunak yeterliydi, ancak sonraları insan görünümündeki tanrı heykellerine bir ev naos inşa etmek isteği ile tapınak yapıları kurulmaya başlamıştır. Eski Yunan tapınağının kökeninde Miken evi “Megaron” vardır.  Bir Megaron, ön cephede bir giriş bölümü bulunan dar dikdörtgen bir odadan oluşmaktadır. Megaron planında ve ön giriş bölümünün yan duvarlarını sınırlandıran ante‘ler arasında 2 sütunun durduğu tapınaklar “templum in antis” adı ile tanımlanır. Tapınakta tanrı heykelinin durduğu kutsal mekân naos ya da cella‘nın çevresinde sıralanan sütun dizilerine göre çeşitli planlar ortaya konmuştur. Cella(çella)’nın önünde bir sıra sütun prostylos, bu sütun dizisi arka cephe önünde de yer alırsa amfiprostylos planı belirler. Cella’nın dört yanının bir sıra sütun dizisi ile çevrelendiği plan peripteros ‘dur. Sütun dizisi iki sıra olursa dipteros adını alır, Bazı tapınaklarda dipteros plandaki iç sütun sırası kaldırılmış ve görünüşte dipteros anlamında pseudo dipteros ortaya çıkmıştır. Cella duvarına yarım sütunların yerleştirilmesi ile peripteros görünümü kazanmış tapınaklar ise pseudo peripteros’lardır ve bu plan daha çok Roma dönemi tapınaklarında uygulanmıştır.  Yuvarlak planda tapınaklar tholos gerek Yunan gerekse Roma dönemi yapıları arasında görülür. Roma dönemi yuvarlak planlı tapınakları daha küçük ölçüde yapılmıştır. Cella’nın önünde girişmek ronaos, Cella’nın arkasında ise opistodomos bulunur M.Ö. 7.yüzyıldan ileriye doğru tapınak mimarisinde tahta ve kerpiç yapı malzemesi yerini taşa bırakmış, belirli biçim ve oranlar sistemi özellikle yapıların dış görünüşle etkili olmuştur. Dor Düzeninden Korintos Düzenine Kıta Yunanistanında Dor, Ege Denizinin doğu kıyılarında (Anadolu) İyon üsluplarıyla, mimarî düzenler, arkaik dönemdeki tapınaklarla ortaya çıkmış ve kalıcılıkları sayesinde Yunan mimarîsinin tasarım veya yapı tekniği konusundaki sürekliliğini sağlamıştır. Mikenai uygarlığının anî çöküşünü izleyen yaklaşık üç yüzyıllık sürede sanat alanında belli bir tıkanıklık yaşanırsa da, yapılan kazılarda bu dönemin sonuna tarihlenen tapınak kalıntılarına rastlanmıştır. At nalı biçimli bir plana göre dolma toprak üstünde yükselen, ahşap ve güneşte kurutulmuş tuğla duvarları olan, çatısı ot ve samanla örtülü bu binalar Tunç Çağının bazı konutlarını hatırlatır. Eretria ve Termos'taki arkaik tapınaklarda veya başka ibadet yerlerinin yanı başında bu tip bina kalıntılarına rastlandı. Tapınaklara sunulan adaklar olarak kabul edilen kilden minyatür evcikler bu ilkel tapınaklar tablosunu tamamlar. Kimi zaman, tapınılan bir heykelin barındığı tek bir oda, fazla derin olmayan sütunlu bir girişi örten sundurma, yuvarlak sırtlı bir çatı, geometrik motiflerle süslü dış duvarlar göze çarpar. Dor düzeni. Daha sonraki arkaik tapınaklarda, ahşap yerini yavaş yavaş taşa bırakır. İlk yapılardaki bazı ayrıntılar aynen tekrarlanır. Yunanistan'ın kuzeybatısında. Telos'taki yapılar. Tunç Çağı'nın sonunda daracık ön girişten VI.yy'da her ucunda bir sundurmayla kapanan ve sütunlu bir iç avluyla kuşatılan uzun dikdörtgen biçiminde bir yapıya dönüşen Dor tapınağının evrimine tanıklık eder. Dor tapınak modelinde kiremit çatı örtüsü, boyanmış pişmiş topraktan yağmur olukları, çatı mertekleri arasına yerleştirilmiş olması gereken metopeler (boyalı panolar), bunlar arasında sıra sütuna dayanan bir baştan başa (yatay kiriş) oturan metopeler çatı merteklerinin üçüzyivlerle (pişmiş toprak panolar) kaplı sivri uçları belli başlı karakteristik özelliklerdir, üçüzyivlerin ve metopelerin frizi Dor düzeninin değişmez bir öğesi olacaktır. Olimpia'da 600'e doğru İnşa edilen Hera Tapınağı’nın ahşap sütunları, taş sütunlarla değiştirildiğinde, olasılıkla bu sütunlar adak yerine geçiyordu. Sütun ve sütun başlıklarındaki çeşitlilik Dor düzeninin evrimine bir hareket kazandırır, ilk sütunlar, ağır ve şişkin yuvarlaklığı geniş ve basık sütun başlıkları ile dikkat çeker. Sonradan, V. ve IV. yy'larda sütun incelir ve daha düz hatlara kavuşur. Bu arada, sütun başlıkları küçülür ve çizgileri daha köşeli hale gelir. Sütunlar kireçtaşı bloklarından yapılmış ve yapıyı yerden iki basamak yükselten bir taban üstünde yükselir, iki kat kalınlıkta kalker bloklarından oluşan alt oturmalık üstünde, güneşte kurutulmuş tuğladan yapılmış ve iç taraftan filayaklarıyla güçlendirilmiş naos'un (kutsal varlığın heykelinin korunduğu ve Roma'da cella adını alacak olan oda) duvarları yükselir. Binanın köşelerini oluşturan ayaklar ve kapılar ahşapla kaplıdır. Sütun ve sütun başlıkları pişmiş toprak kiremitten bir çatıyla örtülü ahşap ve tuğla yapıları taşır. Doğu'daki alınlık tablası üstünde renkli geometrik motiflerle süslü, pişmiş topraktan heybetli bir akrotera (alınlık çıkıntısı) yükselir. Yaklaşık 650 - 490 arasında, arkaik dönem boyunca biçimsel zorlamalara boyun eğmekle birlikte. Dor tapınak planında (naos eşiği, naosa giden sütunlu giriş ve tapınağın arkasında kapalı bir alan, hepsinin etrafını kuşatan, iki uçta altı,yanlarda on üç sütunlu bir iç avlu) çok sayıda istisnaî durumlar da vardır. Buna karşılık, cephede. Dor düzenini oluşturan öğelerde genel profile ve oranlara ilişkin çok küçük farklılıklar gözlenmiştir. Arkaik dönemde damdaki oluklar ve kiremitler pişmiş topraktan yapılırken, temeller, basamaklar, duvarlar, sütunlar ve Dor saçaklık (baştaban, üçüzyiv ve metope frizi, korniş) çoğu zaman kireçtaşındandır. Arkaik tapınakların alınlık tablalarında, genellikle savaş sahneleri ve küçük kutsal figürlerin canlandırıldığı canlı renklere boyanmış yüksek kabartma heykellerde de aynı malzeme kullanılmıştır. Metopelerse, Herakles'in işleri veya Lapites ile Kentauroslar'ın döğüşü gibi mitolojiden sahnelerle süslüdür. MÖ 500'e doğru, Aigina Adasında inşa edilen tanrıça Afaia Tapınağı, dıştaki sıra sütunlardan daha yüksek iki kat iç sütun üstüne kurulmuş bir yapı örneğidir. Çiçek motifli alınlık çıkıntısı ve alınlıktaki heykeller. VI. yy'dan itibaren kullanılmaya başlanan mermerden oyulmuştur. İyon düzeni.Dor düzeni, Kıta Yunanistanı'nda kendini kabul ettirirken, Ege Denizinin doğu kıyısındaki İyon kolonilerinde, Mısır ve Ortadoğu mimarisinden esinlenen bir sütun ve çok farklı bir saçaklık sistemi doğar. Kesin çizgili bir taban üstüne oturan iyon sütunu daha yüksek, daha ince ve kıvrımlı bir sütunbaşlığıyla süslüdür. Anadolu'daki tapınakların saçaklığı görece daha alçaktır ve bir baştabandan, yumurta biçimi bezemelerle süslü silmelerden ve bir kornişten oluşur; ama üstü heykellerle süslü friz yoktur. Samos, Efes ve Didimdeki VI. yy'dan kalma iyon tapınakları görülmemiş boyutlardadır (55 m'ye 112 m). Çift sıra sütunla sarılan uzun ve dor naoslar sık sütunlu derin sundurmalarla süslenmiştir. Batı’daki Yunan kolonilerinde. Güney İtalya ve Sicilya'da (Büyük Yunanistan'ı oluştururlar), binaların çoğunda Dor düzeni benimsenir. Tapınakların saçaklıkları kimi zaman dekoratif silmelerle yükseltilmiş, korniş ve dere olukları canlı renklere boyanmış pişmiş topraktandır. Binalar tamamen kireçtaşından inşa edilmiştir ve üstü beyaz yalancı mermerlerle kaplıdır. Kornişler, üçüzyivler ve silmelerse çoğu zaman kırmızıya veya maviye boyanmıştır. Poseidonia, Selinonte, Siracusa, Agrigento ve Metoponte gibi zengin şehirler, geleneksel kamu binalarının yanı sıra kimi zaman düzgün biçimde sıralanmış altı ana tapınağa sahiptir. Axis Yunan Tapınağı: M.Ö. 600 yılından önce tapınağın biçimi belirlenmiştir. Çevresinde sütunlar yer alan bu dikdörtken yapının ön yüzü batıya bakıyorsu. İçeriye, yalnızca kült heykelinden sorumlu olan rahiplerle rahibeler girebiliyordu. Tapınağın sütunların üzerinde yükselen dış bölümü mermerle bezeniyordu. Dor firizinde, biribiri ardına, tryglyph adı verilen üçlü kanallardan oluşan bezemeyi metop denilen işlenmiş taşlar izliyordu. Üçgen alınlığın tepsine çiçek biçimli bir akroter (heykel bezeme) yerleştiriliyor, bunun iki yanında mermer sfenksler yer alıyordu. Alınlığın iç yüzeyine figürlü heykeltıraşlık çalışmaları yapılıyordu. Yunan tapınakları Beyaz değildi. Tapınağın mermerlerinin yüzeyi canlı renklere ( kırmızı, mavi, altın sarısı) boyanıyordu. M.Ö. 6.yüzyılda mimaride başlıca iki düzen egemendir. Bunlar Kara Yunanistan’da dor, Batı Anadolu ve Adalar’da İon düzenleridir; Tapınak mimarisinde bu düzenler kurallara bağlanarak yüzyıllar boyunca uygulanmışlardır. Bir tapınağın inşasında hiçbir zaman görülmeyen ancak yapının kurulacağı düzlemi sağlayan stereobat ile başlanır. Tapınağı çevresinden yükseltmek amacı ile 3 ya da daha çok sayıdaki basamaklar krepidoma‘yi oluştururlar, sütunların ve cella duvarlarının üzerinde durduğu tabanın döşeme yüzeyi stylobat adını taşır. Dor düzeninde sütun kaidesi yoktur. Sütun gövdesi tek parça taştan monolit yontulabildiği gibi belli yükseklikte kasnakların üst üste dizilmesiyle de meydana gelir. Sütun alt çapı üst çaptan daha büyük olduğundan sütun yukarıya doğru incelenerek yükselir ve ortalarda hafif bir şişkinliğe entasis‘e sahiptir. Sütun gövdesindeki yivlerin kenarları kesişerek dikey çizgiler halinde uzanır. Dor sütun başlığı altta yassı ve yayvan bir çanak ekhinus üstünde dörtgen bir levha abakus‘dan oluşur. Erken başlık örneklerinde yayvan profil giderek yükselir ve toplanır. Arkaik ve Hellenistik dönemde kullanılan Dor başlıklar birbirlerinden ölçü ve profiller ile ayrılırlar. Başlıkların üstünde bir sütun ekseninden diğerine uzanan taş hatıllar epistylion yerleşir. Bu hatılları tanımlayan arkhitrav Sözcüğü Antik çağda kullanılamamış ancak sonradan mimarlık terimleri arasına girmiştir. Epistylion üstünde triglyf ve  metop’lardan oluşan triglyfon yer alır. Dörtgen biçimli metoplar birçok tapınakta resim ve kabartmalarla bezenmiştir. Üst yapıyı dört yanda sınırlayan çatı pervazı geison’un alt yüzeyinde dörtgen levhalar mutulus ve üzerinde damlacıklar guttae’ler yer alır.Bunlar ahşap mimarideki kenetlerin taşa yansımasıdır. Yapının üzerinin iki yana eğimli çatı ile örtülmesi sonucu ön ve arka cephelerde üçgen alınlıklar aetos ya da tympanon oluşmuştur Birçok tapınak alınlığında heykellerle bezenmiş, büyük figürlü kompozisyonlar uygulanmıştır. Ahşap damın üstü kiremitlerle kalypteres kaplanır ve kiremitlerden yanlara akan yağmur suları çatı kenarı sima üzerinde sıralanmış çoğunlukla aslan başı biçimindeki çörtenlerle dışarıya akıtılırdı. Alınlık üçgenin tepesinde ve köşelerinde figürlü ve bitkisel biçimlendirilmiş akroter’ler ise kötülükleri uzaklaştırıcı apotropeik anlamında yerleştirilmişlerdir. Dor düzeni Yunanistan’da, Aşağı İtalya ve Sicilya tapınaklarında genellikle peripteros planda gelişirken, İon düzeni Anadolu ve Adalardaki büyük dipteroslarda uygulanmıştır. Batı Anadolu’da en iyi örnekleri Larisa ve Neandria’da bulunmuş bir başlık tipi daha vardır. Genellikle Eol ya da Aiol başlığı adı ile tanımlanan bu başlık bir saptan fışkıran iki volüt arasına saplanmış bir palmet’ten oluşur. M.Ö. 7. ve 6. yüzyıllarda bir süre kullanıldıktan sonra kaybolmuş, yerine İon düzeni egemen olmuştur. Aiol tapınak mimarisi Neandria Tapınağı’nda günümüze kadar ulaşmıştır. Ölçüleri 12.80 m. X 25.71 m. uzunluğunda alt yapının üstünde yaklaşık.8 X 20 m. ölçüsünde cella bulunur. Cella içte 7 sütundan meydana gelen bir sıra ile iki eşit nefe ayrılır. Cella’yı çeviren sütun dizisinin varlığı ancak başlık parçaları ile açıklanabilmektedir. Sütun gövdeleri olasılıkla ahşaptan dı. 10 7.yüzyılın sonlarına tarihlenen tapınağın sUtun başlıklarma ait kalıntılar Istanbul Arkeoloji Müzeleri’nde bulunmaktadır. İon düzeninde sütun bir kaide üzerinde durur. Kaideyi, dörtgen plinthos üstündeki sütunun yuvarlak biçime geçişi sağlayan iç ve dışbükey profilli torus ve trokhilos yastıklar oluşturur. Sütun kaideleri biçimlerine göre, iki değişik grup altında adlandırılarak incelenirler. 1. Anadolu Asya İon tipi sütun kaideleri, 2. Attika-İon tipi sütun kaideleri. Küçük Asya İon sütun kaidesinde plintlios üzerinde çift trokhilos spira ve bir torus bulunur. Attika.-İon sütun kaidesi ise iki torus arasında bir trokhios ile biçimlenir. İon - sütunu, Dor sütununa oranla daha ince ve yüksek olup entasis yoktur. Gövdedeki yiv kenarları kesişmeyip arada düz şeritler uzanır. İon başlığının niteleyici özelliği iki yanda kıvrılan volüt’leri ile ön ve yan yüzlerinin belirlenmiş olmasıdır. Kıvrımların arasında yumurta biçiminde stilize yaprak bezeme kymation yer alır. Başlığın üstündeki ensiz ve dörtgen abakus ile sütunun yuvarlaklığından arkhitrav bloklarının köşeli çizgilerine geçilir. İon düzeninde arkhitravın üstünde yaprak ya da yumurta dizisinden bir kymation, onun üzerinde ahşap mimarideki kiriş başlarını taşta yansıtan dış kesimi geisipodes vardır. Arkhitrav ve geisipodes arasında yerleşen, bazen figürlü kompozisyonlarla bezenmiş friz şeridine Anadolu’da özellikle Hellenistik dönem tapmaklarında rastlanmaktadır. İonia Dipteros Planlı Tapınaklar İonia’da ilk büyük tapınaklar sütunlu dipteros planında inşa edilmiş ve ion düzeni bu yapılarla gelişmiştir. İonia, dipteros planlı tapınakları çok sayıda ve büyük ölçüdeki sütunları ile Mısır mimarlığının etkisi altında ortaya çıkmaktadır. Bu yapılar Mısır’ın biçim ve teknik bilgisi olmaksızın düşünülemez.Ancak çift sütun sırası ile tapınağın doğuşu İon buluşu olarak kabul edilmelidir. İlk büyük dipteroslar Samos Heraion, Efesos Artemision ve Didyma Apollon tapınaklarında daha eski kült yerleri üzerinde kurulan anıtsal yapılarda biçimlenmişlerdir. Efesos ve Didyma’daki eski kutsal yerlerin üzeri örtülemezdi, bu nedenle bu iki tapınakta cella üzeri dam ile örtülmeyip açık bırakılmıştır. Samos - Heraion Bilinen en eski Yunan tapınağı, Samos Adası’ndaki Hera kutsal alanında M.Ö 8.yüzyılın birinci yarısında kurulmuş olan tapınaktır. 100 ayak uzunluk ve 20 ayak genişlikteki bir yapı hekatompedon, henüz dar ve uzun bir mekân ve bir yöne doğru gelişir. Tapınak peripteros’a dönüşürken ahşap sütunların kullanıldığı sanılır. Birinci yapıda temeller küçük taşlardan, ikincisinde ise kesme taş bloklardan, üst kısımlar yine tahta ile pekiştirilmiş kerpiçten yapılmıştır. M.Ö 570-550 yılları arasında ahşaptan taş yapıya geçilmiştir. Bu üçüncü tapınağın ölçü birimi olarak adım değil, bir Samos arşını (52.5 cm.‘lik bir ölçü) uygulanmıştır. Yapı 100 x 200 arşın büyüklüğündedir. Cella’yı çift sütun sırası çevreler. Tapınağın mimarları, tunç döküm tekniğinde yaptıkları büyük heykelleriyle ün kazanmış Rhoikos ve Theodoros adında iki ustadır. Tapınağın ön cephesinde 8, arka cephesinde 10 sütun vardır. Geniş cella’nın içi, çatıyı taşımak üzere 10 sütunlu iki sütun sırası yerleştirilerek üç nefe ayrılmış ve kült heykeli ortada yerini alabilmiştir. Tapınağın sütun sayısı 104 tanedir. Sütunlar 1.5 m. çapında ve 18. yüksekliğindedir. Ön cephede yapının ekseni üzerinde, 36 m genişlikte ve yüksek bir kaide üzerinde merdivenlerle çıkılan bir sunak yer alır. Daha sonra tiran Polykrates zamanında tapınak ön cephede 8, arka cephede 9 sütunlu olarak yeniden inşa edilmiş, ancak hiçbir zaman bitirilememiştir. Ön ve arka cephelere üçüncü bir sütun sırası eklenerek sütun sayısı 107 olmuştur. Cella sütunları ve duvarlarında Poros mermeri kullanılmıştır. Eski Artemis Tapınağı Eski bir Anadolu Tanrıçasının yerine geçen Efesos Artemisi’ne adanmış tapınak eski çağda dünyanın yedi harikası içinde sayılmıştır. Ionia M.Ö. 6.yüzyılın ikinci yarısında altın çağını yaşamaktadır. Efesos gelişmekte ve kent halkı tanrıçasına en büyük tapınağı kurmak isteğindedir. Bu nedenle tapınağın mimarları olarak Knossos’dan Khersifron ve Oğlu Metagenes çağrılır, ayrıca Samos Tapınağı’nın inşasında tanınan Theodoros görevlendirilir. Samoslu mimar eski yazılı kaynaklarda verilen bilgiye göre, yapının kurulduğu bataklık arazide temellerin altına kömür tozu döküp üzerine yayarak zemini sağlamlaştırmıştı. Giritli mimarların ise daha önceki Mısır, Asur, Hitit, Urartu sanatını tanıdıkları ve bunlardan etkilenerek Efesos’daki dev yapının inşasını başardıkları düşünülebilir. Tapınak o dönem dünyasının en büyük yapısıydı ve bütünüyle mermerden inşa edilmişti. Bu tapınaktan günümüze pek az kalıntı ulaşabilmiştir. Temellerden başka üst yapıya ait bazı parçalar bulunmuştur. Plinius, “Naturalis Historia” adını taşıyan kitabında bu tapınağın 220 X 425 ayak ölçüsünde ve 127 sütunlu olduğunu yazar. Ayrıca, ön cephede kabartmalarla bezeli 36 sütunun yer aldığını bildirir. Gerçi Plinius daha sonraki tapınağı görmüştü, ancak yeni tapınak da Arkaik tapınağın üzerine kurulmuştu ve eski planı yansıtıyordu. Bu bilgiye ve günümüze ulaşan kalıntılara dayanarak tapınağın plan ve üst yapısı için çeşitli rekonstrüksiyon denemeleri yapılmıştır. Batıda 8, doğuda 9 sütundan oluşan sütun sıraları uzun yanlarda çift sıra halinde tapınağı çevreler. Artemis’in kült heykeli ise naos’un üstü açık bir avlu gibi biçimlendiği sekos’da olasılıkla bir naikos içinde duruyordu.Dipteros’un üstü açık sekos ile birlikte uygulandığı plan tipi Didyma’daki Apollon Tapınağı’nda açıkça görülmektedir. Tapınağın yapıldığı tarih Herodotos’un verdiği bilgiye göre Lydia Kralı Kroisos ile bağlanır. Bir sütun kasnağı üzerinde korunagelen Kroisos Vakfetti yazıtı bunu doğrular. Plinius’un bildirdiği columna caelatae kabartmalı sütunlardan kalan Arkaik parçalar Kroisos Krallığı sona ermeden M.Ö. 546 yılından önceye tarihlenir ve bunları işleyen Ionialı ustalar Hitit orthostatlarını, Asur kabartmalarım biliyor olmalıydılar. Volütleri arasında kabarık işlenmiş yumurta dizisi ile uzun ve ensiz sütun başlıkları daha sonra İonia’daki başlıklara örnek olmuştur. Aslan başı çörtenlerin sıralandığı sima yüzeyinde arabalar, atlar ve savaşçı figürlerinden oluşan olağandışı bir friz vardır, daha sonra Ağlayan Kadınlar Lahdi’nde de böyle bir friz yer alır. Bu en büyük tapınağın ön cephedeki 8.74 m. genişlikteki sütun aralığının üstünü örten bir arkhitrav blokunun 24 ton ağırlıkta olduğu hesaplanmıştır. M.Ö. 6.ytizyıl ortalarında inşaatta çalışan ustalar bu ağırlığı yaklaşık 20 m. yükseklikte sütunların üstüne yerleştirmeyi başarmışlardır. M.Ö. 356 yılında Büyük İskender’in doğduğu gece, Herostratos adında bir akıl hastası adının ölümsüzlüğe kavuşması için tapınağı ateşe vermiştir. Ahşap çatı sedir ağacından yapılmış tavan kasetlerinden dolayı yangın büyümüş, tapınak yıkılmıştır. Arkaik Didymaion Didyma Antik çağda Miletos’a bağlı bir kült yeri ve önemli bir kehanet ocağıdır. Kaynak ve defne ağacı kutsal işaretleridir. Apollon’un kâhini gücünü kaynağın suyundan alıyordu, kaynak ve ağaç açık havada kutsanır, bu nedenle büyük tapınakta - cella yerine üstü açık bir iç avlu sekos vardır. Samos ve Efesos tapınakları inşası sürerken Miletoslular da İÖ 520-540 yıllarında Didyma’da eşdeğerde büyük bir yapıya başlamışlardır. Arkaik tapınak 85.15 X 38.39 m. ölçüsünde, doğu yanda 8, batı yanda 9 sütunlu; uzun yanlarda ise 21 sütunlu dipteros planlıdır. Sütun ve başlıklar Efesos Tapınağı ile aynı özellikleri taşır. Arkhitrav’da yer aldığı sanılan aslan ve gorgo kabartmaları bulunmuştur.Yuvarlak yüzey üzerinde işlenmiş bazı yontu parçaları Arkaik Didymaion’da da kabartmalı sütunların varlığını ortaya koymuştur. Naikos içinde duran tunç heykeli Apollon Filesios, Pausanias’ın bildirdiğine göre Sikyonlu Kanakhos’un bir eseriydi. Heykel bir elinde yay, diğer elinde bir geyik tutuyordu. Pers boyunduruğuna karşı Ionia ayaklanmasında Miletos, İÖ 494 yılında yakılıp yıkılmıştı. Tapınak da bu sırada büyük ölçüde zarar görmüş olmalıydı. Persler, Branhid adı ile anılan rahipleri ve Apollon’un heykelini Susa’ya yollamışlardır. Anadolu’da Dor Düzeni Arkaik çağın Dor düzeninde inşa edilmiş tapınakları Yunanistan’da doğup gelişmekte Olympia Hera, Argos Hera, Korinth Apollon ve Atina Akropolis’indeki poros taşı tapınaklarda, özellikle Peisistrathos dönemi Athena Tapınağı’nda biçimlenerek mimarlık kurallarına bağlanmaktadır. Yunanistan’ın batısında, Aşağı Italya ve Sicilya’da Arkaik üslupta inşa edilen Dor düzenindeki tapınaklar, bazı bölgesel özellikler gösterir. Sirakuzai, Sdlinus ve Akragas tapınakları büyüklük bakımından Yunanistan’daki yapıları aşmışlardır. Aşağı Italya’da Poseidonia (Peastum) tapınaklarında Dor düzeninin İon etkileri olduğu ve Athena Tapınağı’nın içinde İon sütunlarının kullanıldığı görülmüştür. İon düzeninin egemen olduğu Anadolu’da Arkaik çağda Dor düzeninde tapınaklar da kurulmuştur. Vitruvius, Panionion’ daki Apollon Tapınağı’nın Dor düzeninde olduğunu bildirir. Kalıntıları günümüze ulaşmış ve Dor düzeninin uygulandığı tapınak ise Assos Akropolisi’nde.bulunmuştur. Bu yapı arkhitrav’ındaki bn özelliği taşıyan kabartma figürlü frizi ile önemli bir ayrıcalığa sahiptir. Assos Athena Tapınağı Assos kentinin (bugün Behramkale) akropolünde, en yüksekte yer alan tapınak 6 X 13 sütunlu bir peripteros’tur. İnşasında yerel andezit taşı kullanılmıştır. Cella ve pronaos’da çok eskiden beri tanınan megaron planı görülür. Stylobat yaklaşık 14 X 30 m, sütun yüksekliği alt çapın 5.25 katıdır. Sütunlarda entasis yoktur. Tapınak, Anadolu’da Arkaik dönemde pek rastlanmayan Dor düzeninde olmasına karşın, bu düzene aykırı bazı özelliklere de sahiptir. Arkhitrav yüzeyinde kabartma figürlü bir friz yer alır. İon düzenine özgü friz Assos Dor tapınağının metop kabartmaları ile birlikte olağandışı bir görünüm kazanmıştır. Tapınağın kabartmaları Istanbul Arkeoloji Müzeleri, Paris Louvre ve Boston Müzeleri’ne dağılmıştır. Frizderfeki olaylar ayrı sahneler halinde yan yana sıralanır ve Herakles mitoloji ile bağlanır. 4 levha üzerinde kentauros’ları kovalayan Herakles sahnesine ait parçalar üç ayrı müzededir. Louvre’da sergilenen en iyi işçilikteki şölen sahnesinde ise amazonlar kraliçesi Hippolyte’nin kemerinin Eurysteus’a verilmesi anlatılmış olabilir. Diğer kabartmalarda antitetik sfenksler, grifon’lardan başka hayvan boğuşmaları vardır. Benzer sahneler İon, Kıbrıs, Korinth, Rodos keramiği ve Klazomenai lahitleri üzerinde de görülür. Tapınak M.Ö. 6.yüzyılın ikinci yarısına tarihlenir. Ana metin: Somay Onurkan, Anadolu Uygarlıkları Ansiklopedisi, Görsel Yayınları