Şerife Hanım Denizli Ev İçi Mescit/Çalışma Odası Projemiz

#Bilmemizgerek

Bünyan, Akmescit, Elbaşı, Karakaya, Elbaşı, Ağcalı, Samağır, Kösehacılı, Pirahmet, İğdecik, Koyunabdal, Süksün, Yünören, Ekrek

Beyoğlu Çatma Mescit ile Budo Kabataş İskelesi Arası Kaç Kilometre (Km) arabayla Çatma Mescit Budo Kabataş İskelesi Kaç Saat? Budo Kabataş İskelesi Yol Tarifi, Araba ile Nasıl Gidilir?

IKEA'nın Bursa'daki şubesinde mescidin kapatılması haberleri üzerine, IKEA'nın marka itibar ajansı tarafından haber merkezimize yazılı açıklama yapıldı.

Cami Halısı Yurt halısı Sultangazi, Şişli, Zeytinburnu, Ataköy Mescit halıcısı istanbul 0212 470 03 51

A Muslim pray area is a place where you can find solace, connect with Allah (God), and perform your daily prayers. Join us as we explore a variety of prayer ...

Image 4 of 18 from gallery of Colinas do Cruzeiro Islamic Cultural Centre / Estúdio AMATAM. Photograph by Invisible Gentleman

Sinekli Mescit / 1941 Vefa | Eski İstanbul Fotoğrafları Arşivi

Osmanlıca Lisanı kabir taşları, çeşme sebil ve diğer yapı kitabeleri Osmanlıca dersi saha çalışması camii mescit kitabe Osmanlı

Osmanlıca Lisanı kabir taşları, çeşme sebil ve diğer yapı kitabeleri Osmanlıca dersi saha çalışması camii mescit kitabe Osmanlı

Osmanlıca Lisanı kabir taşları, çeşme sebil ve diğer yapı kitabeleri Osmanlıca dersi saha çalışması camii mescit kitabe Osmanlı

Mescit, Cami gibi ibadethanelerin dekorunda kullanabileceğiniz 8 parçadan oluşan Cami Levhalarıdır.1. Kalite ahşap görünümlü plastik polyesterden üretilmiştir. #DiniHediyeler #EvHediyesi #OfisHediyesi Daha fazlası için tıklayın: https://helalhediyelik.com/u/35cm-altin-sarisi-yesil-8-li-ahsap-gorunumlu-plastik-cami-levhasi-takimi/

Mescit, Cami gibi ibadethanelerin dekorunda kullanabileceğiniz 8 parçadan oluşan Cami Levhalarıdır.1. Kalite ahşap görünümlü plastik polyesterden üretilmiştir. #DiniHediyeler #EvHediyesi #GüneşHediyelik #OfisHediyesi Daha fazlası için tıklayın: https://helalhediyelik.com/u/32cm-altin-sarisi-yesil-8-li-ahsap-gorunumlu-plastik-cami-levhasi-takimi/

Türklerin Anadolu’ya gelişlerinden sonra İpek Yolu’na bağlı olarak yapılan yeni yollar bu yollar üzerindeki kervansaraylar, Anadolu’yu Doğu Batı arasında ticari bir köprü durumuna getirdi. Kesmetaş (veya moloz taş) malzemenin kullanıldığı kervansaraylar her türlü saldırıya karşı koyabilecek sağlam duvarlar, burçlar ve kulelerle birlikte ele alınmıştır. Taçkapıların dışında bezemeli olan bu yapılar genellikle önde bir açık avlu, arkada daha dar, kapalı bir hol bölümünden oluşur. Sultan hanı adı  verilen şemaya sahip yapılarda avlunun merkezinde Köşk Mescit yer alır. Mescit bazen girişin üzerindedir, açık avluda eyvan sayısıyla, kapalı holün bölüm sayısı değişebilmektedir. Bazı hanlarda sadece açık avlu etrafında eyvanlı bir düzen vardır. Selçuklular ticaretin gelişmesi için, 30-40 km’lik mesafelerden oluşan menzillerde kervansaraylar yaptırmışlardır. Buralarda- konaklayan yolcu ve tacirlerin güvenliği sağlanmıştır. Anadolu’da Selçukluların yüksek kültürünü en canlı şekilde aksettiren eserler, Denizli’den, Erzuruın, Kars ve Iğdır’a, Kütahya’dan, Malatya, Bitlis, Ahlat’a, Antalya’dan, Sinop ve Samsun’a kadar uzanan yollar üzerinde yükselen kervansaraylardır. Bunlar, Anadolu’da Selçuklu saltanatının kudretinin büyüklüğünü ve teşkil sağlamlığını gösteren abidelerdir. Diğer eserlerde olduğu gibi, bunların da planları ve bazı süsleme motifleri yine Karahanlı, Gazneli, Büyük Selçukluların Ribat adım verdikleri daha önceki Türk kervansaraylarına dayanmaktadır. Fakat Anadolu’da Sultan Han veya Han adını alan kervansaraylar artık tamamıyla gelişmiş bir kesme taş mimarisi ile çok abidevi eserlerdir. Dini yapılarda zaman zaman tuğla ve bazen tuğla, kesme taş karışımı değişik malzeme kullanılmışsa da, hanlar yalnız taştandır. Bazı medreseler dışında dini yapıların çok defa göz alıcı süslemelerle, mütevazi ölçüde yapılmasına karşılık, kervansaraylar, Anadolu Selçuklu mimarisinin gerçekten sarayları andıran çok büyük ölçüye varmış en gösterişli abideleridir. İtalyan Gotik katedrallerini andıran bu muazzam mekan yapıları, Ortaçağ’da Anadolu’nun en önemli kervanyolları üzerinde, ticaret, sosyal yardım ve aynı zamanda kültür müesseseleridir. Bunların hepsi de Selçuklu sultanları ve onların vezirleri tarafından, XIII. yy. boyunca yapılmıştır. Çoğunda hamam, cami, kütüphane ve yolcularla hayvanların ihtiyacım karşılayacak hekim, baytar ve her çeşit tamir için ustalar bulunuyordu. Birisi kitabesiz olarak sekiz kervansaray, sultanların eseri olup, bunlardan Alay Han, Kılıçarslan II. (1156-1192), Evdir Han İzzeddin Keykubat 1. (1210-19), İki Sultan Han ve Alara Han  Alâeddin Keykübad I (1219-36), İncir Han ve Kırkgöz Han ile, Eğridir Han Gıyaseddin Keyhüsrev (1236-46) tarafından yaptırılmıştır.   Bunlar dışında birçoğu yıkılmış olduğu halde, planı bilinen 59 kervansaraydan başka son araştırmalarla 35 Selçuklu hanı daha tesbit edilmiş olup, yüze yakın eser, sayıları yüzleri aşan bu abidelerden geri kalan hatıralardır. Bunların taş süslemeler, kitabeler ve çeşitli yeniliklerle zenginleştirilmiş mimarisi, kalan abidelerin ihtişamına bakarak yıkılmış olanların da eski durumu göz önüne getirilirse, Anadolu’da, Selçuklu sanat ve kültürünün şahane tablosu canlanır. Oktay Aslanapa, Türk Sanatı, Kervan  Anadolu kervansaraylarının en erken örneklerinden biri olan, Divriği-Kemah ve Kemah-Arapkir -Mala arasındaki Burma Han’ın XIII. yy’a tarihlenen bir Mengücüklü yapısı olduğu sanılmaktadar. Yapı esas itibariyle bir kapalı bölüm ile bir açık avludan meydana gelir. Bugün güney ve doğu kısımları tamamen yeni yapılarla örtülmüş olan avlunun eyvanlı olduğu anlaşılmaktadır. Kapalı kısmın sahını üçe bölünmüştür. Karahan eski Divriği-Kangal kervan yolunun 2 km kadar kuzeyindedir. XIII. yy’ın ikinci çeyreğinde Ahmet Şah zamanında yapıldığı sanılır. 10,80 x 13,50 m ölçütünde olan yapının, üç tonozlu kapalı bir bölümünün bulunduğu sanılmaktadır. 1192’de tamamlanmış olması gereken Alay Han’ın II. Kılıç Arslan tarafından yaptırıldığı sanılmaktadır. Sultan hanların ilk örneklerinden Alay Han’ın avlusu yıkılmıştır; ortadaki tonozun iki yanında yedişer tonoz vardır; taçkapıda geometrik bezemeler, mukarnasların altında iki gövdeli, tek başlı aslan figürü bulunur. Şemseddin Altınapa tarafından yaptırılan Konya-Beyşehir yolunda, avlu ve kapalı bölümden oluşan Altınapa Han 1201’e tarihlenir. Avlusunda ahır bölümü, araba ve hayvanlar için olduğu sanılan bir bölüm ve mescit yer alıyordu; kapalı bölüm, üçe bölünmüş, tonozlarla kapatılmıştır; orta bölüm yan bölümlerden daha yüksektir. Beyşehir yolu üzerinde 1. Gıyaseddin Keyhüsrev döneminde yaptırılan Kızılören ve Kuruçeşme hanları da önemli yapılardır. Antalya-Isparta yolu üzerindeki, 1214-1218 (veya 1210-1219) tarihlerinde yaptırılmış Evdir Han, diğer Anadolu kervansarayları gibi iki bölüm halinde değildir; avlu dört eyvanlı olarak ele alınmıştır; etrafındaki beşik tonozlu hücreler, hayvanlar ve yükler içindir; taçkapıda geometrik bezemeler vardır. Sivas-Malatya yolunda, kapalı kısmı 1218’de, avlusuysa l223’te tamamlanan Kadın Hanı sadece üç bölümlü kapalı kısmı günümüze gelebilmiştir. Kronolojik sıralamada, Eğirdir-Akşehir yolu üzerindeki önemli bir yapı olan (Mübarizzeddın Ertokuş’un 1223’te yaptırdığı) dikdörtgen şemalı, kapalı kısım ve avludan oluşan Ertokuş Han’dan sonra en önemli bir yapı da, Konya-Aksaray yolundaki Sultan Han 1229’da 1. Alaeddin Keykubad tarafından yaptırılan bu kervansaray, taçkapıdaki altıgen madalyonlar içinde yer alan yazıta göre e Muhammed bin Havlan Ed-Dımışki tarafından yapilmıştır. Anadolu’daki en büyük han olan bu yapı, aynı eksen üzerine, kapalı kısmı daha dar iki dikdörtgen mekândan oluşmuştur. Avlusunda yeralan Köşk Mescit en dikkat çeken bölümdür. Açık ve kapalı kısmın taçkapılarında yoğun bir bezeme göze çarpar. 1232-1236 arasında Sultan 1. Alaeddin Keykubad tarafından yaptırılan Kayseri - Sivas yolu Üzerindeki Sultan Han, geniş açık avlulu ön mekan ve kapalı kışlık bölümden meydana gelen önemli bir yapıdır. Yukarıda aynı adla anılan hanın planı burada da tekrarlanmıştır. Burada iç ve dış kapıdan çok, Köşk Mescit’in bezemeleri ilgi çeker. Özellikle kemer kilit taşında başları karşı karşıya gelen ejder kabartmalarıyla ünlüdür. Antalya-Alanya yolunda bulunan, Alara Han, yazıtına göre 1232’de Sultan 1. Alaeddin Keykubad tarafından yaptırılmıştır. Duvar dışına taşmayan taçkapıdaki yazıt, alt uçlarda birer arslan başıyla sona ermektedir. 7,26 x 7,43 m ölçülerinde olan avludan misafirlerin kaldığı kısımla, servis odalarına, çeşmeye, mescide ve galerilere geçilir. İç taçkapı misafirlerin kaldığı bölüme açılır. Misafir odalarının ve eyvanların arka duvarlarında yeralan pencerelerden herbirinin yanında dışarı çıkıntı yapan taş, arslan başına benzer masklar halinde yontulmuştur. Bunlara benzer yontulara yapının çeşitli bölümlerinde rastlanır. 1230’da Esedüddin Ayaz bin Abdullah el-Şihâbi tarafından yaptırılmış olan Çardak Han, kare bir avlu ile beşe bölünmüş sahınlı kapalı bir bölümden meydana gelir. Zazadin Han, kitabelerine gören Sadeddin Köpek tarafından inşa edilmiştir (1235-1237). Bir avlu ile kapalı bir bölümden oluşan kervansarayda taçkapının yan tarafı alındığı ve mescidin taçkapı üzerinde yer aldığı dikkati çekmektedir. Beydiğin Köyü yakınında Kargı Çayı kenarında bulunan Kargı Han, II. Gıyaseddın Keyhüsrev (1236-1246) döneminde yapılmış, klasik planı tekrarlayan bir kervansaraydır. Bunlardan başka Anadolu’da yer alan önemli kervansaraylardan Aksaray yakınındaki Ağzıkara Han’ın (1231-1237) avlusunda önemli Sultan hanlarında olduğu gibi bir köşk mescit yer almaktadır. Köşk mescit ve dış taçkapı zengin geometrik süslemelere sahiptir. Kayseri-Elbistan yolu üzerindeki Karatay Han’ın (1237-1241) dış taçkapısında yer alan maske şeklindeki insan başı kabartmaların tılsım ve nazarlık olarak işlenmiş, hayat ağacının altında yer alan siren figürlerininse koruyucu hayvanlar olarak düşünüldüğü ileri sürülmektedir. Selçuklu kervansaraylarının gösterişli üslubu Anadolu Selçuklu devletinin kuruluşundan yıkılışına kadar olan dönemde kesintisiz devam eder. Kervansarayların, Osmanlı döneminden önce ele alınan Beylikler döneminde çok fazla örneği yoktur. Selçuklulardaki menzil hanları tipinden çok, daha sonra Osmanlı döneminde olduğu gibi, şehir içi hanları yaygındır. Bu dönemlerde kervansaraylar şehir içinde, şehir dışında yollar üzerinde olmak üzere iki ayrı çevrede gelişmiştir. Théma Larousse Anadolu Selçukluları'nın kervansarayları han ya da sultan hanı gibi adlarla da anılır. Bunların Türkistan’daki örnekler gibi dört eyvanlı, üstü açık avlulu yapılanları vardır. Bu türe örnek olarak I. İzzeddin Keyküvus tarafından Antalya’dan 13 km uzaklıkta kurulan Evdir Hanı gösterilebilir. Avlusuz, üstü örtülü tür ise Anadolu’ya özgüdür. II. Gıyaseddin Keyhusrev tarafindan Antalya Alaiye (Alanya) yolu üstünde yaptırılan Şarapsa (Şerefza) Hanı gibi tek sahınlı bir örneği günümüze kalmıştır. Sahın sayısının beşe kadar çıktığı daha büyük kervansaraylar da vardır. Örnekler arasında 1239’da Antalya-Burdur yolu üstünde yapılmış olan İncir Hanı, l246’da yapılmış olan Susuz Han ve Konya-Ankara yolu üstündeki 1330 tarihli Horozlu Han bulunur. Birinciyle ikincinin karışımı olan bir üçüncü tip de ikiye ayrılır. İlki, avlulu bölümle üstü örtülü bölümün uç uca eklendiği türdür. 1. Alaeddin Keykubad tarafından 1229’da Konya- Aksaray arasında yaptırılan Sultan Hanı bu türe girer. İkincisi ise avlulu bölümle kapalı bölümü kaynaştıran türdür. Bunun da örneği gene 1. Alaeddin Keykubad tarafından 1232’de Antalya-Alaiye (Alanya) yolu üzerinde yaptırılan Alara Hanı’dır. Kentler arası yollar üzerinde bulunan kervansaraylar Osmanlı döneminde önemini yitirmiş, yerlerini daha çok kent içi konaklama yapılarına bırakmışlardır. A.B. Ortaçağ'da Anadolu'da Kervan Yolları ve Kervansaraylar

 Sivas Gök Medrese, iç Kale (Toprakkale)’nin kuzeydoğusunda, Kale-i Cedid Mahallesi’nin doğu sınırında kendi adını taşıyan mahalle içindedir. XV. yüzyıldan itibaren Mahalle-i Mescid-i Medrese, Medrese-i Sahib ve XVIII. yüzyılın baĢından itibaren ise Gökmedrese adını taşıyan mahalleler kayıtlarda yer almaktadır.  Gök Medrese, kitabesine göre Sahip Ata Fahreddin Ali tarafından H. 670 / M. 1271 yılında inşa ettirilmiştir.  Medresede ayet ya da hadis kitabeleri haricinde dört farklı noktada inşa kitabesi, bir sanatçı kitabesi ve bir de tamir kitabesi bulunmaktadır. Kitabeler: 1- Medrese taçkapısının en üst noktasında yer alan inşa kitabesi; “Allah onun devletini daim kılsın, Büyük koruyucu, Kılıç Arslan oğlu, ĢahinĢah yüce sultan Ğıyaseddin Keyhüsrev’in zamanında imar edildi” 2-Taçkapı ve taçkapı kanatlarındaki nişler üzerinde yer alan inşa kitabesi; “Bu kutsal medresenin yapılmasını –Allah devletini daim etsin-Büyük Kılıç Arslan’ın oğlu Keyhüsrev’in zamanında büyük koruyucu, büyük düstur sahibi, hayır hasenât babası din ve devletin iftiharı Hüseyin oğlu Fahreddin Ali muharremin ilk günü H. 670 (M. 1271)’de emretti-Allah sonunu güzel etsin. 3- Ana eyvan duvarı üzerindeki iki satırlık inşa kitabesi; “Bu kutsal medresenin yapılmasını Allah-ü Teala’ya yaklaĢmak için büyük düstur sahibi, cümertliğin timsali, büyük sultan devletin hâkimi, milletin işlerini düzenleyici, hayır hasenat babası, din ve devletin iftiharı, Hüseyin oğlu Ali –Allah sonunu güzel eylesin- H. 670 (M. 1271) Muharremin ilk günü emretti.” 4-Ana eyvandaki tamir kitabesidir.  Medresenin mimarı, taç kapının iki yanındaki köşe sütunlarının üstündeki kitabelerde güneyde Amel-i Üstad, kuzeyde Kalûyan’ül Konevi olarak belirtilmektedir. Mimar Kalûyan’ül Konevi, Kayseri Bünyan Ulu Camii, Konya Ilgın Kaplıcası ve Sivas Sahip Ata Medresesi’ni inĢa etmiştir. Kölük Konya’da Sahip Ata Camii ve Sahip Ata Darülhadisi (İnce Minareli Medrese)’ni inĢa ederken, Kalûyan Kayseri’de Bünyan Ulu Camii’ni yapmış, Konya’ya döndüğünde de ustasına yardım etmiş olmalıdır.  Vezir Sahip Ata Fahreddin Ali’nin inĢa ettirdiği yapılarda görev almış kişilerden Kalûyan’ül Konevi’nin belirli bir süreç sonucunda Sivas’ta inĢa edilen Gök Medrese’de “üstad” düzeyine ulaştığı görülmektedir. Bu ustalık sürecinin Ilgın Kaplıcası (1267 / 1268) inşaatından sonra gerçekleştiği düşünülmektedir. Bu nedenle de Gök Medrese, sanatçının kendi içinde geçirdiği değişimi kanıtlayacak nitelikte görülmektedir.  Sivas Gök Medrese, Selçuklu döneminden itibaren çeşitli defalar onarım görmüş olmalıdır. Yapının onarımıyla ilgili en erken bilgi, medresenin onarımına izin verildiğini bildiren 1719 M. tarihli bir Başbakanlık arşiv belgesidir. Medresedeki en kapsamlı onarım, 1823-24 M. senesinde yapılmıştır. Bu onarımda doğu eyvanı ve yan mekânlarının bulunduğu kısım bir duvar örülerek yapının dışında bırakılmış, buraya bir onarım kitabesi de konulmuştur. 1904’te bir onarım daha geçirmiş, bir dönem askeri depo ve okul olarak da kullanılmıştır. 1937’de restorasyona yönelik bir temizlik çalışması yapılmış, 1944 senesinde de bazı çalıĢmalar yapılmış ve etrafındaki bazı yapı kalıntıları kaldırılmıştır. 1967 yılına kadar müze olarak kullanılan binada 1968 yılında A. Özdural tarafından ayrıntılı bir tez çalışması yapılmıştır.  1978-79 yıllarında da O. C. Tuncer’in hazırladığı rölövelerle Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından bir çalışma daha başlatılmış, çatı örtüsü kaldırılmıştır. Ancak çalışmaların tamamlanmaması sonucunda yapı daha çok hasar almak durumunda kalmıştır.  1995-96 yıllarında Burhan Bilget tarafından yapıda bir temizlik çalışması ve araştırma kazısı yapılmış, 1997-98 yıllarından itibaren de yapıda İTÜ’den bir ekip tarafından ölçme, fotogrametrik belgeleme, analitik rölöve ve hasar tespit çalıĢmalarını da içeren bir çalışma başlamıştır.  Günümüzde, İstanbul Teknik Üniversitesi’nden Yegan Kahya, Gülsün Tanyeli ve Kani Kuzucular tarafından hazırlanan projelerle, Sivas Vakıflar Bölge Müdürlüğü tarafından sürdürülen restorasyon çalışmaları devam ermektedir.  Bu çalışmalar kapsamında doğu duvarı kaldırılmış, özgün durumunda burada bulunması gereken eyvan için çalışmalara başlanmıştır Ayrıca güney cephede duvarlarda özgün olmayan eklerin kaldırılmasına çalışılmaktadır. 2007’de yapının avlusunda, medrese odalarında, revaklarda ve taçkapıda, minarelerde de onarımlar yapılmıştır.  Günümüze birçok onarım sonrasında ulaşan yapı, Anadolu Selçuklu mimarisinin sorunlu yapılarından bir başka önemli örnektir. Yapının geçirmiş olduğu onarımlar sonucunda maruz kaldığı değişiklikler ve bazı mekânların mescit gibi tipik göstergelere sahip olmamaları kütüphane, hoca odaları vs. mekânların kesin olarak tespitini engellemektedir.  Yapının planında bir diğer sorun ise bazı araştırmacılarca dile getirilen ikinci katıdır. Yapının bir ikinci kata sahip olmadığını vurgulayan araĢtırmacılar ise ikinci kata ulaşımı sağlayan merdivenlerden herhangi bir kalıntının dahi olmaması yanında, taçkapı üzerinde yer alan minarelerin yüzeylerinde, çini dekorasyonun kesintiye uğramadan devam etmesini kendi tezlerinde baĢlıca dayanak olarak ileri sürmektedirler.  Plan olarak; Gök Medrese, doğu-batı yönlerinde gelişim gösteren, kuzey ve güney yönlerde revaklarla çevrili açık avlulu, dört eyvanlı ve tek katlı bir plan üzerine inşa edilmiştir. Yapının kuzey ve güney kanadında öğrenci hücreleri ve yan eyvanlar ile bazı işlevi belirlenemeyen mekânlar yer alır. Giriş eyvanının güneyinde kubbe ile örtülü mekân mescit olarak düzenlenmiştir. Eyvanın kuzeyinde kubbe ile örtülü bir diğer mekân Darul Kurra yer alır. Medresenin doğu ucunda ana eyvan ve iki yanındaki mekânlar bulunmaktadır. Yapının en çok tahribata uğramış bölümü de burasıdır.  Medresede öğrenci hücreleri, yan eyvanlar tonozla örtülmüşken, giriş eyvanı yıldız tonozla ve iki yanındaki mekânlarla ana eyvanın kuzeyindeki kare planlı mekan kubbe ile örtülmüştür.  Medresenin en özgün cephesi olarak günümüze batı yönüne bakan giriĢ cephesi ulaşmıştır.  Simetrik olarak yerleştirilmiş taçkapı ve üzerindeki iki minare haricinde taçkapının iki yanında altta ve üstte olmak üzere açılan pencereler, köşe kuleleri ve taçkapının kuzeyinde yer alan çeşme giriş cephelerinin tasarımında gelinen noktayı göstermektedir.  Dışa taşkın ve beden duvarlarından yüksek tutulan taçkapı haricinde diğer unsurlar da cephe kurgusuna dâhil edilerek cephenin geneline yayılan bir düzenleme gerçekleştirilmiştir  Yapının genelinde farklı malzemeler kullanılmıştır. Duvarlarda çekirdek dolgunun genel olarak düzgün kesme taşla kaplandığı görülür.  Giriş cephesinde taçkapıda ve avluda azımsanmayacak ölçüde mermer malzeme kullanıldığı görülür. Taçkapı üzerindeki minarelerde ise sırlı ve sırsız tuğla kullanılmıştır.  Gök Medrese’de cephe kurgusu ve plan şeması dışında, yapıda uygulanan süsleme programı özel bir yere sahiptir. Özellikle giriş cephesinin tasarımında kullanılan taçkapı, pencere ve köşe kuleleri gibi unsurları vurgulayan yüzeylerinde görülen bezemeleridir.  Taçkapıda iri kabartma halinde düzenlenen bitkisel karakterdeki süslemelerin yoğunluğu ağır basmaktadır. Özellikle iri palmet ve rumi motifleri taçkapı etrafında farklı düzenlemeler içerisinde verilmiştir. Palmet ve Rumilerin dışında taçkapıyı çevreleyen en dıştaki bordürde geometrik geçmelere yer alır. Ayrıca yüksek kabartma olarak işlenmiş hayat ağacı motifi ve hayat ağacının tepesindeki kartal motifi, basık kemerli giriĢin sövelerinde palmet yaprağının yüzeyinde yer alan ejder başları figüratif süsleme örnekleridir. Minarelerin gövdelerinde ve alt kısımlarında görülen çini ve renkli sırlı tuğlalarla gerçekleştirilen geometrik karakterli süslemeler taçkapıdaki taş süsleme ile birlikte zengin süsleme programını yansıtmaktadır.  Zaman içerisinde gerçekleşen tahribatlara ve yapılan farklı müdahalelere rağmen günümüze ulaşan medrese, cephe kurgusu ve süsleme programı ile dikkat çekmektedir.  Anadolu Selçuklu mimarisinde cephe tasarımının geldiği noktayı işaret etmesi ile de Gök Medrese oldukça önemli bir örnektir.       Bunu paylaş: Twitter üzerinde paylaşmak için tıklayın (Yeni pencerede açılır) Facebook'ta paylaşmak için tıklayın (Yeni pencerede açılır) Bunu beğen: Beğen Yükleniyor... İlgili

Tarihsel görünüm: Anadolu Selçukluları Anadolu Selçuklu mimarisi: camiler ve mescitler, mezar anıtları Anadolu Selçuklu mimarisi zaman ve kavram olarak Danişmentli, Saltuklu, Artuklu ve Mengücüklü gibi Erken Türk Beylikleri ile bir hazırlık dönemi geçirdikten sonra, asıl etkinliğini 1200-1308 yılları arasında ortaya koyan Anadolu Türk mimarisinin güçlü bir dönemini tanımlamaktadır.   13. yüzyıla ait Selçuklu camilerinin büyük bir çoğunluğu, örtü sistemi çok sayıda ayak üzerine oturmuş daha önce sözünü ettiğimiz yaygın tipin örnekleri ya da bu tipin değişik yorumlara uğramış varyantlarıdır. Anadolu Selçukluları’ndan günümüze gelen en erken tarihli cami, ilk biçimi 12. yüzyılın ortalarına kadar inen Konya Alaeddin Camisi’dir. içinde Ahlatlı Hacı Mengümberti adlı biri sanatçının eseri olan çok değerli ahşap minberin yazıtlarına dayanılarak, yapımına Sultan Mes’ud ve Kılıç Arslan döneminde başlanıp, 1220 de Alaeddin Keykubad tarafından tamamlattırıldığı kabul edilmektedir. Yapı iki ana bölümden oluşmuştur. Doğuda, çok sayıda ayağın taşıdığı düz damlı birinci bölüm, batıda ise Alaeddin Keykubad zamanında yapılan zengin çini bezemeli mihrap ve mihrap önü kubbesinin yer aldığı ikinci bölüm bulunmaktadır. Bir duvarla çevrilen caminin avlusunda gene Selçuklular dönemine ait iki kümbet vardır. Selçuklu mimarisinin altın çağı olarak nitelendirilen Sultan Alaeddin Keykubad dönemine ait ikinci önemli yapı, 1223 tarihli Niğde Alaeddin Camisi’dir. Bütünüyle kesme taş malzemenin kullanıldığı bu yapı, ana şema olarak mihrap duvarına paralel üç neften oluşturulmuştur. Mihrap duvarı önündeki yan yana üç bölüm üç kubbe ile diğer taraflar tonozlarla örtülüdür. Ortada, avlu fikrini yaşatan açık bir kısım yer alır. Yapı, Sıddık bin Mahmud ve Gazi bin Mahmud adli iki kardeşin eseridir. Alaeddin Keykubad’ın 1224 yılında yaptırdığı Malatya Ulu Camisi ise bazı bölümleri kesme taş, bazı bölümleri tuğla bir yapı olup daha sonra çeşitli onarımlar görmüştür. Caminin mihrap önü kubbesi ve arkasındaki revaklı iç avluya açılan eyvanı dışındaki kısımları tonozlarla örtülüdür. Malatya Ulu Camisi’nin plan şeması şaşılacak derecede İran’daki Büyük Selçuklu ulu camilerine benzemektedir. Günümüze gelen çeşitli yazıtlardan, yapıda Malatyali Yakup bin Ebubeklr ve Ustaz Hüsrev adlı iki mimarın çalışmış olduğunu anlıyoruz. Cami, mozayik çini bezemeleri açısından da büyük önem taşımaktadır. Sultan Alaeddin Keykubad’ın eşi Mahperi Huand Hatun’un 1238 yılında yaptırdığı Kayseri Huand Külliyesi, cami, medrese, kümbet ve hamamıyla ilk Anadolu Selçuklu külliyesi olarak kabul edilmektedir. Cami, mihrap önü kubbesi, eyvanı, küçük açıklıklı orta nefi gibi belirgin özellikleriyle Malatya Ulu Camisi’ne benzemektedir. Külliyede bulunan çiniler Türk çini sanatının önemli bir aşamasına işaret eder. 1249 yılında Selçuklu devlet adamlarından Ebül Kasım bin Ali el-Tusi’nin yaptırdığı Kayseri Hacı Kılıç Camisi ise, orta revaklı avlu çevresinde kaynaşmış merdesesi ve çok ayaklı, kıble duvarına dikey beş nefli, mihrap önü kubbeli cami planıyla, cami-medrese birleşmesinin güzel bir örneğidir. Amasya’daki 1237 tarihli Burmalı Minare Camisi’ni -mihrap duvarına dik olarak gelişen üç nefli planıyla- çok ayaklı cami tipinin bazilika etkileri almış bir uyarlaması olarak görmek daha doğru olur. Benzer mimari uygulamaya birkaç Selçuklu dönemi camisinde daha rastlıyoruz. Bu yapıların başında 1266 tarihli Amasya Gök Medrese Camisi gelir. Amasya valisi Emir Seyfeddin Turumtay tarafından yaptırılan caminin, Divriği Ulu Camisi’ni hatırlatan örtü sistemi, kuzeydeki medrese görevli mekanları ve eyvan tarzındaki değişik cephe düzeni oldukça ilgi çekicidir. Bu grup içinde incelenen 1281 tarihli Develi Ulu Camisi de beş nefli, mihrap önü kubbeli, orta avlu anlayışına uygun olarak düzenlenmiş önemli yapılardan birisidir. Aynı uygulamanın diğer önemli örnekleri arasına, daha önce kendilerinden söz ettiğimiz Divriği Kale Camisi ile Niğde Alaeddin Camisi dışında, 1256 tarihli Tunceli/Mazgirt Elli Hatun Camisi ve ünlü Selçuklu mimarı Kaluyan’ın 1266 yılına tarihlenen Bünyan Ulu Camisi de girmektedir. İlk yapımı 13. yüzyılın başlarına kadar inen ve geçirdiği onarımlarla özgün durumu iyice bozulan Akşehir Ulu Camisi, mihraba dikey nefleri ve mihrap önü kubbesiyle Develi Ulu Camisi’ne yaklaşan plan özellikleri göstermektedir. Yapının Alâeddin Keykubad tarafından genişletildiği ve onartıldığı vakfiyelerde kayıtlıdır. 1267 yılında Selçuklu Veziri Süleyman Pervane’nin yaptırdığı Sinop Ulu ya da Alaeddin Camisi, mihrap duvarına paralel iki nefli ana mekânı ve revaksız avlusuyla, Selçuklu camilerinden çok Güneydoğu Anadolu’daki erken Türk camilerinin planlama anlayışına uyan bir yapıdır. Anadolu Selçukluları’nda ana yapı malzemesi olarak taşın kullanıcılığı yukarıda sözünü ettiğimiz camiler dışında, örtü sistemleri ahşap direklere oturan bir grup yapı daha vardır. Türk mimarisinde Anadolu dışı dönemlerden kalma eski bir geleneği yaşatan bu camilerdeki planlama anlayışı, daha önce değindiğimiz taş konstrüksiyonlu, örtü sistemi çok sayıda ayak üzerine oturmuş camilerden çok büyük farklılıklar göstermez. Anadolu’da Selçuklular’dan başlayarak 19. yüzyılın sonuna kadar uzun bir gelişim çizgisi sürdüren bu yapıların günümüze gelen en erken örnekleri arasında 1258 tarihli Konya Sahip Ata Camisi baş sırayı almaktadır. Ünlü Selçuklu mimarı Kölük bin Abdullah’ın eseri olan bu yapı, başlangıçta çifte minareli bir portalle dışa açılan ahşap direkli cami olarak yapılmışken, 1283 de türbe ve hanikahın eklenmesiyle bir külliyeye dönüştürülmüştür. Caminin özgün biçiminden günümüze yalnızca Anadolu’nun taş, tuğla ve çini bezemeli ilk çifte minareli portali olan giriş bölümü ile mozayik çini bezemeli mihrabı gelebilmiştir. Afyon’da ilk biçimini 1272 de aldığı kabul edilen ve 1341 yılında Karamanoğulları zamanında onarım gören Afyon Ulu Camisi, Selçuklu döneminin ahşap direkli cami gelişimi içinde yalın fakat önemli bir örnek sayılmaktadır. Mihrap duvarına dikey dokuz nefte,sayıları kırka varan mukarnas başlıklı ağaç direk kullanılmıştır. Camide kullanılan ahşap malzemenin bir başka özelliği de yer yer kalem işi bezemelerle renklendirilmiş olmasıdır. 13. yüzyılın ortalarında yapıldığı sanılan Sivrihisar UluCamisi ise, mihrap duvarına paralel altı nefli bir yapı olup, üst örtüsü yalnızca dördü özgün kalabilen altmışyedi ağaç direk tarafından taşınmaktadır. Üzgün ağaç direklerin üst kısımları zengin oymalarla bezenmiş, ayrıca siyah ve yeşil renklerle boyanmıştır. Kesin yapım tarihi bilinmeyen ve 13. yüzyıla tarihlendirilen Ankara’daki Aslanhane Camisi de bu grubun tanınmış örneklerindendir. Yapının plan şeması, mihrap duvarına dikey beş neften oluşmuştur.Çini mozayik mihrap ve minberi ile renkli kalem işleri dikkat çekmektedır. Ahşap direkli 13. yüzyıl camileri arasında en büyük ölçülere sahip ve özgün biçimini en fazla korumuş olarak günümüze gelen yapı Beyşehir’deki Eşrefoğlu Camisi’dir. Mihrap duvarına dikey yedi neften meydana gelen camide ahşap konsollu, düz tavanlı ve toprak damlı üst örtüyü, mukarnas başlıklı kırksekiz ağaç direk taşımaktadır. Mihrap önünde içi çini mozayikle kaplı küçük bir kubbe, orta nefin orta kısımında ise avlu fikrini yaşatan bir açıklık vardır. Yazıtına göre cami 1299 yılında Eşrefoğlu Süleyman Bey tarafından yaptırılmıştır. Mescitler Anadolu Selçukluları’nda 13.yüzyıla ait mescitler de üzerinde durulmaya değer nitelikleriyle karşımıza çıkmakta ve bu grup içinde izlenen mimari gelişmeler, daha sonraki yüzyıllarda varlığını duyurmaktadır. Selçuklu mescitlerinin önemli bir bölümü Konya’da toplanmıştır. Birkaçı dışında çoğunluğu kare ya da dikdörtgen planlı, tek kubbeli olan bu yapıların giriş kısımlarındaki hazırlık mekânı Anadolu’da 14. yüzyıl camilerindeki son cemaat yerlerinin ilk belirtisi olarak kabul edilmektedir. Konya’da 1215 tarihli Taş Mescit, 1219 tarihli Beşarebey Mescidi, 1220 tarihli Erdemşah Mescidi, 1248 tarihli Küçük Karatay Mescidi, 13. yüzyılın ikinci yarısından kalmış olması mümkün Sırçalı Mescit, 13. yüzyılın ikinci ya da üçüncü çeyreğinden anıtsal minaresiyle Hoca Hasan Mescidi, 13. yüzyılın sonlarından kalma Tahir ile Zühre Mescidi ve Beyheldm Mescidi, Alanya’da 1230 tarihli Akşebe Sultan Mescidi, Akşehir’de 1235 tarihli Küçük Ayasofya Mescidi, 1226 tarihli Güdük Minare Mescidi, 1250 tarihli Taş Medrese Mescidi, Harput’da 1279 tarihli Arap Baba/Alaca Mescit belirtilmeye değer niteliktedir. Devirlerinin ilginç çinili mihraplarına ve tuğla bezemelerine sahip bu yapılar, birçok konuda sağlam bağlantılar kurmamıza olanak tanımaktadır. Mezar anıtları Anadolu Selçuklu mimarisinde mezar anıtları önemli bir yer tutar. Kümbet ve türbe şeklinde inşa edilen bu yapılar arasında cami, medrese ve külliyelere bağlı olanlar dışında tek başına bulunanlar daha büyük bir çoğunluğu oluşturmaktadır. Selçuklular’dan günümüze gelen en erken tarihli mezar anıtı Konya Alaeddin Camisi avlusundaki 12. yüzyıldan kalma 2. Kılıç Arslan Kümbeti’dir. On kenarlı, içinde Selçuklu sultanlarına ait çinili sandukaların bulunduğu bu yapı, Cuhalı Yusuf bin Abdulgaffar adlı bir mimarın eseridir. Bu yapının hemen yanında yer alan yarım kalmış, sekizgen gövdeli ve 1219 tarihli ikinci kümbet ise Yarım Kümbet adıyla anılmaktadır. Kayseri’de ilginç bir görünüşe sahip, on kenarlı ve içinde bulunduğu medreseden taşan l206 yılı dolaylarında yapılmış olması mümkün bir örnek Gevher Nesibe Sultan Türbesi’dir. Daha önce varlığından söz ettiğimiz Kayseri Çifte Medrese’ nin bir eyvanına yerleştirilmiş bulunan bu türbeye benzer bir örnek Sivas’da yine daha önce kendisinden söz ettiğimiz Keykavus Medresesi ve Şifahanesi’ndeki Sultan İzzeddin Keykavus Türbesi’dir. Şifahanenin güney eyvanında yer alan, çinili bir cepheye, yapıdan taşan tuğladan gövdeye sahip bu türbe, devrin özelliklerini ve İran ile ilişkileri yansıtacak niteliktedir. Bezemelerinin Marentli Ahmed tarafından yapıldığı bilinen bu türbe, 1219 yılından kalmadır. Anadolu’da tek bir örnek olarak beliren bir mezar anıtı da Tercan’daki Mama Hatun Kümbeti’dir. Yazıtı bulunmadığı için kesin yapım tarihi bilinmeyen ve 13. yüzyılın başına yerleştirilen kümbetin mimari Ahlatli Ebul Nema bin Mufaddal adlı bir sanatçıdır. Yuvarlak dilimli silindirik gövde üzerine dilimli konik bir külah örtülen asıl kümbetin etrafı, daire biçiminde geniş bir kuşatma duvarı ile çevrilmiştir. Kuşatma duvarının iç tarafına da sivri kemerli on bir derin niş açılmıştır. 13. yüzyıldan Afyon/Sincanlı Boyalıköy’deki Kureyş Baba Kümbeti, 1223 tarihli Isparta/Atabey’deki medreseye bitişik Ertokuş Kümbeti, Tokat’da 1234 tarihli Ali Tusi Türbesi, Kayseri’de 1238 tarihli aynı addaki külliyenin içinde yer alan Mahperi Huant Hatun Kümbeti, 1247 tarihli Çifte Kümbet, Kırşehir’de ilginç dış görünüşüyle karşımıza çıkan ve kesin yapım tarihi bilinmeyen Melik Gazi Kümbeti, Amasya’da 1266 yılında yapılmış aynı addaki camiye bitişik Gökmedrese Camisi Kümbeti, Kırşehir’de Caca Bey Medresesi içindeki 1272 tarihli Caca Bey Türbesi, üslubuna bakılarak 1276 yılında yapıldığı ileri sürülen Kayseri’deki ünlü Döner Kümbet, bu kümbetle büyük benzerlik gösteren Erzurum Çifte Minareli/ Hatuniye Medresesi ana eyvanının arkasındaki Çifte Minareli Medrese Kümbeti, Amasya’da 1278 yılından kalma değişik planlamasıyla tanınan Turuıntay Türbesi, biçimsel değerleri ve bezeme özellikleriyle beliren Selçuklü mezar anıtları arasındadır. Anadolu’da mezar anıtlarının toplu olarak bulunduğu yerler içinde özellikle belirtilmeye değer yerleşme merkezlerinden birisi de Ahlat’tır. Buradaki mezar anıtları, bu tür yapıların toplu bir sergilenmesi biçiminde karşımıza çıkmaktadır. Sayıları zamanla azalan ve ancak son yıllarda yapılan onarımlarla kurtarılmaya çalışılan mezar anıtları içinde 1222 tarihli Şeyh Necmeddin Kümbeti, 13. yüzyılın üçüncü çeyreği içine tarihlendirilen Usta Şagirt/Ulu Kümbet, 1275 tarihli Hasan Padişah Kümbeti, Çifte Kümbetler olarak bilinen iki kümbetten 1279 tarihli Hüseyin Timur ve 1281 tarihli Bugatay Mca Kümbeti, 13. yüzyıl örneklerinin bir kısmıdır. Çoğunun yazıtları bulunmayan Ahlat kümbetleri arasında bu yüzyılda yapılmış olması mümkün başka örnekler de bulunmaktadır. 13. yüzyılda, tek bir eyvandan oluşan ve daha önce değindiğimiz kümbet ve türbelerden farklı bir mezar amtı türü daha ortaya çıkmıştır. Bu türün örnekleri arasında Seyit Sultan Alaeddin Keykubad’ın annesine bağlanan Ummühan Hatun Türbesi, 13. yüzyılın ortası ya da üçüncü çeyreği içinde yapılmış olması mümkün Afyon/İhsaniye ilçesi Osmanköyü’ndeki Herdena Bahar Baba Türbesi, gene aynı yere bağlı ve aynı yıllardan Gazlıgölekviran Köyü Saya Baba Türbesi, 1256 yılı civarında yapılmış olması mümkün Akşehir’e bağlı Reis Bucağı’nın Koçaş Köyü yolu üzerindeki Emir Yavtaş Türbesi, Afyon’un Sincanlı ilçesine bağlı Boyalıköy’deki Boyalıköy Türbesi, Kastamonu’da 13. yüzyılın son çeyreğine ait Aşık Sultan Türbesi, Konya Musalla Mezarlığı’nda 13. yüzyılın sonuna tarihlendirilen Gömeç Hatun Türbesi belirtilebilir. Bu yapılar altta mumyalık, üstte merdivenlerle çıkılan tek bir eyvandan oluşmaktadır. Metin Sözen, Zeki Sönmez, Anadolu Uygarlıkları Ansiklopedisi, 1982 http://esergultekin.blogcu.com/7292531/